Elk bureau zijn eigen ‘open raampje’

Het JEP!-bureau met een persoonlijke klimaatinstallatie

Het JEP!-bureau met een persoonlijke klimaatinstallatie

Een verwarmingsmatje voor de koude voeten, een eigen inblaasrooster voor de frisse lucht en, tegen het geroezemoes van kantoorgenoten, een instelbaar scheidingswandje. Daar zouden heel veel kantoorwerkers gelukkig van worden.

De trend is misschien al wat over zijn hoogtepunt heen, maar we kampen nog volop met de gevolgen: Het Nieuwe Werken, met de open kantoortuinen, leidt bij veel kantoorwerkers tot stress en gezondheidsklachten. “Die open kantoren zag je ook al in de jaren zestig. En de problemen die toen speelden, zie je nu weer terugkomen, zoals geluidsoverlast en een slecht regelbaar binnenklimaat.” Dat zegt ingenieur Atze Boerstra, directeur van adviesbureau BBA Binnenmilieu en promovendus ‘beïnvloeding binnenklimaat’ aan de TU Eindhoven.

Iedere persoon ervaart prikkels in zijn omgeving anders. Wat voor de een stress oplevert, wordt door de ander niet eens waargenomen. Toch is een ruime meerderheid van de kantoorwerkers (zeventig procent) in meer of mindere mate ontevreden met de regelbaarheid van het binnenmilieu op het werk, zo blijkt uit onderzoek dat Boerstra onder 236 kantoorwerkers uitvoerde. “Achtergrondgeluid, vooral als dat werkgerelateerd is, neemt hersenruimte in beslag. Je productiviteit kan daardoor tot wel twintig procent afnemen. Ook een te hoge temperatuur en slechte binnenluchtkwaliteit verminderen de werkprestaties. Bovendien leidt een slecht binnenklimaat tot hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, droge ogen en een verstopte neus of loopneus. Worden mensen langere tijd blootgesteld aan slechte lucht in gebouwen dan kunnen ze zelfs ziek worden. Denk dan aan astma-aanvallen en infecties aan de luchtwegen.

Atze Boersma, Directeur van adviesbureau BBA

Atze Boersma, Directeur van adviesbureau BBA

Boerstra pleit voor werkplekken waar het klimaat per werkplek geregeld kan worden in plaats van alleen op gebouw- of kamerniveau. Deze zogeheten ‘microklimatisering’ is in kantoren nog een beetje toekomstmuziek, maar er zijn industrieën waar het al heel normaal is. “Wij kijken niet meer op van individueel instelbare, verwarmde stoelen in de auto. Ook in vliegtuigen en treinen kunnen passagiers steeds meer hun eigen klimaat bepalen. Waarom niet ook op kantoor meer per individu klimatiseren?”

Wat zijn dan de mogelijkheden in kantoren? De afgelopen jaren zijn diverse concepten ontwikkeld waarbij de klimaatinstallaties in het bureau zijn geïntegreerd. Boerstra zelf werkte mee aan een concept van installatiebedrijf Van Delft Groep. Het gaat om een bureau met de naam JEP! (Je Eigen Plek!). Meest in het oog springende onderdeel is het persoonlijke ventilatiesysteem. Dat bestaat uit een paneel op het bureau, met twee ventilatieopeningen met roostertjes – een persoonlijk open raampje. Die ventilatielucht is heel iets anders dan een simpel ventilatortje dat kantoorlucht in je gezicht blaast. De lucht bij JEP! is namelijk verse buitenlucht. Het bureau is aangesloten op een centraal ventilatiesysteem in de vloer. Naast deze persoonlijke ventilatie kan men de temperatuur van het bureaublad persoonlijk instellen. Dat gaat via een elektrisch verwarmingselement in het bureaublad dat ’s winters de handen verwarmt en ook naar beneden straalt naar de bovenbenen. “Wij willen onze kennis nu delen met een partij uit de meubelbranche die het product op de markt wil brengen”, zegt technisch directeur Marc van Delft, die aan professionele interesse in zijn concept geen gebrek heeft. “Onlangs zijn wij benaderd door TNO met het verzoek deel te nemen aan een project ter promotie van persoonlijke werkplekklimatisering.”

Naast JEP! zijn er meer producten op de Nederlandse markt, zoals die van het Deense bedrijf Exhausto. “In Scandinavië en Duitsland zijn ze sowieso verder als het gaat om gezond binnenklimaat”, zegt Boerstra. Hindernis bij een snelle introductie van microklimatisering is de prijs. Een compleet systeem kost al snel een paar duizend euro. Dat zijn kosten die volgens experts wel terugverdiend kunnen worden. “Een individueel instelbaar binnenklimaat levert zo vijf procent productiviteitsverbetering op”, weet Boerstra uit eigen onderzoek.

Nieuw gebouwde kantoren zijn vaak al voorzien van zulke geavanceerde klimaatinstallaties, dat Facility Managers niet makkelijk argumenten zullen vinden om extra te investeren in microklimatisering. Bij renovaties kan dat wel. “Een ontwikkelaar die een pand uit de jaren vijftig gaat opknappen kan ervoor kiezen veel geld te besteden aan nieuwe installaties en isolatie van de gevel. Hij kan ook alleen dubbel glas plaatsen, de installatie laten voor wat die is en zijn geld steken in microklimatisering. Ik garandeer je dat hij daarmee goedkoper uit is, terwijl het comfort en de energierekening er allerminst onder lijdt.”

Als er weinig geld te besteden is, zijn er voldoende goedkope alternatieven. Zeker als het gaat om het verbeteren van het wintercomfort. “Leg een verwarmingsmat bij de voeten, of koop een verwarmde muis of verwarmd toetsenbord. Dat wordt bijvoorbeeld in de VS steeds populairder. Het kost maar een paar tientjes, maar veel medewerkers – vooral vrouwen – zullen daar erg blij van worden.”

Tekst: Tijdo van der Zee

,